مشکلات اختلال وسواس اجباری

مشکلات اختلال وسواس اجباری

مشکلات اختلال وسواس اجباری یک نوع اختلال اضطرابی از افکار غیر قابل کنترل و ناخواسته است که به صورت تکراری و مداوم به مانند یک نوع آداب و رسوم فرد را مجبور به انجام آن می‌کنند. اگر شما هم به اختلال وسواس اجباری دچار هستید حتما متوجه شده‌اید که افکار و رفتار وسواسی شما غیرعقلانی و غیرمنطقی هستند اما در هر صورت نمی‌توانید در مقابل آن‌ها ایستادگی کنید و احساس رهایی کنید.

طبیعی است که انسان برای مطمئن شدن هر چیزی را دو بار چک کند مثل چک کردن اینکه آیا اتو از پریز برق خارج است یا نه، یا شاید در ماشین به درستی قفل نشده باشد اما اگر از اختلال وسواس فکری رنج می برید و این افکار وسواسی تمام زندگی شما را تحت تاثیر قرار داده است، باید بدانید که کمک در دسترس شماست. با انتخاب کردن روش درمانی و تکنیک‌ها و استراتژی‌های فکری و رفتاری می‌توانید کنترل زندگی خود را مجددا به دست بگیرید. در ادامه مقاله همراه ما باشید.

اختلال وسواس اجباری چیست؟

اختلال وسواس اجباری (Obsessive-Compulsive Disorder یا OCD) یک اختلال شایع روانی به حساب می‌آید که به تکرار وسواس‌ها (افکار و تصورات ناخواسته و تکراری) و اجبارها (رفتارهای تکراری و اجباری) شناخته می‌شود. این اختلال یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین اختلالات روانی است که با توجه به نوع رفتارهای تکراری و اجباری فرد مبتلا می‌تواند بر کیفیت زندگی فرد تأثیر گذاشته و او را در برخورد با وظایف روزمره، روابط اجتماعی و عملکرد کاری محدود کند. همچنین این اختلال می‌تواند روند طبیعی زندگی خانواده و اطرافیان فرد مبتلا را نیز به شدت تحت تأثیر قرار دهد و بسیاری از رویه‌های زندگی آن‌ها را دستخوش تغییرات اساسی کند.

علت شخصیت با وسواس اجباری

معمولا درک و آگاهی زیادی در مورد دلایل اختلال شخصیت وسواسی اجباری وجود ندارد. محققان زیادی در تلاشند تا علت دقیق آن‌ را کشف کنند. با این‌ وجود، اعتقاد بر این است اختلالات شخصیت چون اختلال شخصیت وسواس اجباری به خاطر عوامل مهمی چون موارد زیر ایجاد می‌شوند.

عوامل ژنتیکی

در شکل‌گیری این بیماری روانی هم مانند اکثر اختلالات چون اختلال شخصیت اسکیزوئید، ژنتیک نقش اصلی دارد. همچنین افرادی که اعضای بیولوژیکی خانواده آن‌ها اختلالات شخصیتی، اضطراب یا افسردگی دارند، معمولا بیشتر به OCPD مبتلا می‌شوند.

تروماهای دوران کودکی

یک مطالعه علمی نشان داده است که تروماها یا همان آسیب‌های روانی دوران کودکی مثل کودک‌آزاری و تجاوز توسط افراد مبتلا به پدوفیلیا و مواردی از این‌دست، می‌تواند در ایجاد چنین اختلالات شخصیتی اثر داشته باشد.

علائم اختلال وسواس اجباری

افراد مبتلا به OCD ممکن است علائم وسواس، اجبار یا هر دو را داشته باشند:

• ترس از میکروب یا آلودگی
• ترس از دست دادن یا جا انداختن چیزی
• نگرانی در مورد آسیبی که متوجه خود یا دیگران می‌شود.
• افکار ممنوعه ناخواسته مربوط به جنس یا مذهب
• افکار تهاجمی نسبت به خود یا دیگران
• نیاز به چیزهایی که دقیقاً چیده شده یا به روشی خاص و دقیق چیده شوند.

اجبارها رفتارهایی هستند که احساس می‌کنید باید بارها و بارها انجام دهید تا اضطراب خود را کاهش دهید یا افکار وسواسی را متوقف کنید. برخی از اجبارهای رایج عبارتند از:

• تمیز کردن و/یا شستن بیش از حد دست‌ها
• بررسی مکرر چیزهایی مانند در قفل بودن یا خاموش بودن فر
• شمارش اجباری
• سفارش دادن و چیدمان چیزها به روشی خاص و دقیق

برخی از افراد مبتلا به OCD نیز دارای یک سندرم تورت یا یک اختلال تیک دیگر تیک‌ها تکان‌ها، حرکات یا صداهای ناگهانی هستند که افراد به طور مکرر انجام می‌دهند. افرادی که تیک دارند نمی‌توانند بدن خود را از انجام این کارها باز دارند.

دسته‌بندی اختلال وسواس جبری/ انواع وسواس

OCD بر اساس وسواس‌ها و اجبارهای فعلی به طور کلی به ۵ موضوع طبقه‌بندی می‌شوند.

آلودگی:

ترس از آلودگی، کثیفی و میکروب‌ها که منجر به شستشوی اجباری، دوش گرفتن و نظافت می‌شود.‌

چیزی که اینجا مهم است این می‌باشد که فرد به نوعی از آن میکروب‌های احتمالی، آلودگی به آن‌ها و درنهایت مریض شدن می‌ترسد و با شستن مکرر و افراطی، آن ترس را از بین می‌برد؛ به عنوان مثال: فرد بعد از استفاده از سرویس بهداشتی ۳۰دقیقه دست‌هایش را می‌شورد و آنقدر این کار ادامه دارد که پوست دستش در اثر آن همه شستن‌های مکررِ در طول روز نازک و حساس شده و حتی زخم شده است ولی انگار خودش را مجبور می‌بیند که این کار را باید انجام دهد.

وسواس تکرار:

یک سری افکار تکراری و تصاویر تصادفی که ناخواسته در ذهن انسان تکرار می‌شود و باعث اختلال در روند زندگی افراد می‌گردد. به عنوان مثال فرد احساس می‌کند اگر هنگام وارد شدن به خانه، در منزل را ۲بار باز و بسته نکند بدشگونی وارد خانه‌اش می‌شود.

وسواس وارسی یا چک کردن:

افراد هر موضوعی را برای اینکه اشتباه و یا خطایی ایجاد نشود، بارها و بارها چک می‌کنند. به عنوان مثال زمانی‌ که از خانه بیرون می‌روند، چند بار قفل در خانه را چک می‌کنند.

افکار تابو یا وسواس فکری خالص:

فرد یک سری فکرهای به‌شدت آزاردهنده و کاملا مغایر با ارزش‌های اعتقادی خودش در ذهنش خطور پیدا می‌کند، ولی فقط در حد همان فکر است یعنی هیچ‌زمان آن را عملی نمی‌کند اما همان فکر بسیار برای فرد آزاردهنده‌ و غیرقابل کنترل است و رنج بسیاری از این موضوع میبرد. مثلا یک دفعه این فکر در ذهنش می‌آید که به کسی آسیب بزند، یا با فردی رابطه جنسی داشته باشد.

تقارن و نظم:

ترس از عدم تقارن یا نگرانی از تقارن، که منجر به تکرار، شمارش، نظم و راست شدن می‌شود. درواقع فرد حس می‌کند که همه‌چیز باید روی یک نظم خاصی حفظ شود و یا باهم در دو طرف قرینه باشد.

تشخیص اختلال وسواس اجباری چگونه است؟

تشخیص اختلال وسواس اجباری کار ساده‌ای نیست. از آنجا که بیشتر مبتلایان به آن باور ندارند که دچار مشکل هستند، تشخیص وضعیت کار آسانی نیست و فرد در مسیر درمان قرار نمی‌گیرد. معمولاً افراد دچار این وسواس، زمانی به دنبال کمک می‌روند که اضطراب و استرس ناشی از وضعیتشان از کنترل خارج می‌شود و آزارشان می‌دهد.

اگر روانشناسان و روانپزشکان به فردی درباره ابتلا به این اختلال مشکوک شوند، دست به طرح پرسش‌های متنوعی می‌زنند تا به تشخیص قطعی برسند. این متخصصان تلاش می‌کنند که پرسش‌هایشان حالتی به دور از قضاوت و تخاصم داشته باشند و سؤالاتی در زمینه‌های زیر مطرح می‌کنند:

روابط

سابقه کار

کنترل تکانه‌های رفتاری در فرد

واقعیت آزمایی؛ یعنی بررسی ادراک فرد از واقعیت به شکلی که واقعاً هست و نه آنچه که فرد فکر می‌کند.

از آنجایی که افراد مشکوک به اختلال وسواس اجباری معمولاً شرایط خود را به عنوان وضعیتی مشکل‌دار نمی‌پذیرند، متخصصان برای درمان آن‌ها از کمک خانواده و دوستانشان هم کمک می‌گیرند تا به اطلاعات کافی برسند. وجود میل به کمال‌گرایی افراطی، نظم و ترتیب بیمارگونه و تلاش برای کنترل خود و دیگران از جمله نشانه‌های روشنی است که به متخصصان در تشخیص کمک می‌کنند.

آیا وسواس اجباری (OCD) قابل درمان است؟

پیش‌آگهی (چشم انداز بهبودی) اختلال وسواس متفاوت است. این اختلال در اغلب افراد خود را به شکل یک بیماری مادام‌العمر نشان می‌دهد که می‌تواند کاهش یابد و از بین برود اما در دوره‌های بحران و استرس در زندگی مجدداً ظاهر شود. افراد مبتلا به OCD که تراپی مناسبی دریافت می‌کنند، اغلب شاهد افزایش کیفیت زندگی و بهبود عملکرد اجتماعی، مدرسه و یا کار هستند. عدم مراجعه برای تراپی باعث تشدید مشکل و طولانی‌تر شدن دوره تراپی می‌شود چرا که انجام مکرر اجبارها باعث ایجاد تغییرات ساختاری در مغز می‌شود. به همین دلیل، اگر در خود یا فرزندتان علائمی از این اختلال را مشاهده می‌کنید، بهتر است هر چه سریع‌تر با یک متخصص سلامت روان ملاقات کنید.

در این مقاله علل، علائم و تشخیص اختلال وسواس اجباری را به طور کامل بررسی کردیم. می‌دانیم که اگر این اختلال درمان نشود، در تمام جنبه‌های زندگی وارد شده و روند عادی آن را مختل می‌کند. پس اگر علائم این بیماری را دارید یا شک دارید که مبتلا به آن هستید، اول با پزشک متخصص صحبت کنید و سپس به طور جدی درمان را شروع کنید.